Column Prinsjesnacht: Eduard van Zuijlen

Geplaatst door Administrator
Administrator
Administrator has not set their biography yet
User is currently offline
op zondag, 13 september 2015 in Opinie

Eduard van Zuijlen

Gesproken woord geldt

Ik las eens een oud verhaal. En zoals dat gaat met oude verhalen, was het niet alleen heel lang geleden, maar ook heel ver van hier. Het verhaal ging over een reiziger. Op een dag moet onze reiziger een rivier oversteken en belandt in een gammel veerbootje naast een oude man die heel eenvoudig gekleed is en rustig voor zich uit kijkt. Het is een brede rivier. De oversteek in zo'n klein bootje is zeker niet zonder gevaren. De reiziger voelt zijn te snelle hartslag pas dalen, als ze veilig het midden van de rivier bereikt hebben: nog maar een keer zo'n stuk en dan zijn we veilig aan de overkant. Maar dan, opeens, helt het bootje gevaarlijk over: de oude man hangt ver met zijn bovenlichaam over de rand en lijkt in het water naar iets te zoeken. Wanneer hij weer gaat zitten, deinzen de reiziger en de andere inzittenden achteruit: in zijn hand houdt de oude man een schorpioen! Wat doet u nu?! roept de reiziger uit. Hij kan u elk moment steken! De oude man stopt de schorpioen in een zakje en sluit dat af. Dan kijkt hij de reiziger aan en zegt: dat had inderdaad kunnen gebeuren. Dat is de aard van schorpioenen. Maar u weet toch dat schorpioenen niet kunnen zwemmen? Als ik hem niet had opgevist, was hij verdronken. Dat opvissen is de aard van mensen.

Het is een zeer, zeer oude traditie om gastvrij om te gaan met vreemdelingen en vluchtelingen. Het bijbelse Israël kende zelfs een sociale voorziening voor weduwen, wezen en vreemdelingen: na de graanoogst mocht de boer niet opnieuw over de akker gaan om te kijken of hij wat had laten liggen: de restjes waren voor hen die zelf niet of nauwelijks aan de kost konden komen. Vreemdelingen worden daarbij gelijk gesteld aan de armsten van het eigen volk. Er is een prachtig verhaal over deze traditie, de legende van Ruth en Naomi. Maar er is ook keiharde gecodificeerde wetgeving: En wanneer een vreemdeling bij u in uw land verblijft, zult u hem niet onderdrukken. Als een onder u geboren Israëliet zal u de vreemdeling gelden, die bij u verblijft; u zult hem liefhebben als uzelf, want u bent vreemdeling geweest in het land Egypte (Lev. 19: 33-34). Stevige taal, waarbij zij die onder de wet vallen er fijntjes aan worden herinnerd dat hun voorouders ook ooit vreemdelingen waren.

Het is maar hoever je teruggaat. En het is maar wat je 'vreemd' noemt. Ik zag eens op het lokale tv-kanaal van de stad Groningen een uitzending met de stadshistoricus, ..., een meesterverteller. Hij nam de kijkers mee naar een kelder in de binnenstad, waar in een zware eiken balk een vrouwennaam en een jaartal staan gegrift. 1627, als ik mij goed herinner. De stadshistoricus is op zoek gegaan en vond de dame terug in de archieven. Zij was een vluchteling, zij kwam van een dorp zo'n 15 kilometer verderop en was uit angst voor rondtrekkende plunderende soldaten - de Tachtigjarige Oorlog was nog in volle gang - naar de relatief veilige stad getrokken. Samen met vele anderen. De stadjers - zo noemen we die in Groningen - klaagden bij het stadsbestuur over al die gevluchte armoedzaaiers en het bestuur besloot om ze de stad uit te zetten. Onze dame zat in die kelder ondergedoken om de uitzettingen te ontlopen. Een vluchteling en vreemdeling van 15 kilometer verderop. Het is maar net wat je als 'grens' markeert. De reactie van het stadsbestuur van Groningen op de klachten van de stadjers zal u niet onbekend voorkomen. Het uitzetcentrum in Ter Apel heeft nu dan misschien een wat verhullende naam gekregen, maar het doel blijft hetzelfde.

Wanneer u teruggaat in uw familiegeschiedenis, hoeft u misschien niet eens heel ver te reiken om de voorouders te vinden die hier - vaak als gelukszoeker of economisch vluchteling, soms ook als 'echte' vluchtelingen naar deze streken zijn getrokken. Hebt u Franse voorouders? Dan hebt u goede papieren om hier te kunnen blijven: vermoedelijk waren het Hugenoten, die voor de vervolgingen in Frankrijk naar de Lage Landen vluchtten. Echte vluchtelingen. Waren uw voorouders Duits? Jammer, dikke kans dat ze om economische redenen naar hier zijn gekomen om hun geluk te beproeven als dagloners. De kans is klein dat niet ergens in uw familie, in uw eigen genen, het DNA van vreemdelingen zit, al dan niet erkende vluchtelingen.

Terug naar de oude bronnen. Interessant is dat het zowel in de Islam als in het Christendom belangrijk wordt gevonden dat de hoofdpersoon in hun religie ooit vluchteling was. De islamitische jaartelling begint met de vlucht van de Profeet van Mekka naar Medina. Van Jezus wordt verhaald dat hij als kind met zijn ouders naar Egypte moest vluchten om vervolging door Koning Herodes te ontlopen. Nog sterker wordt het, wanneer we naar de woorden van de leraar Jezus van Nazareth zelf luisteren: Want Ik ben hongerig geweest, en gij hebt Mij te eten gegeven; Ik ben dorstig geweest, en gij hebt Mij te drinken gegeven; Ik was een vreemdeling, en gij hebt Mij geherbergd. (Matt 25:35-36). We zien hier een moreel leider die zich volledig identificeert met de vreemdeling: ìk was een vreemdeling en gij hebt míj geherbergd. Het zit, zou je met woorden van nu kunnen zeggen, in het DNA van Onze Lieve Heer om vreemdeling te zijn.

Hanina Ajarai schrijft wekelijks in de NRC.Next een preek 'Als ik imam was'. Over de islam en vluchtelingen schrijft ze onder meer: Van alle bestaande kaders kent de islam wellicht de meeste rechten aan een vluchteling toe. Veel mensen weten dat niet, ook moslims niet, omdat bijna alle islamitische landen de westerse kijk op vluchtelingen hebben geadopteerd. 

Al die oeroude tradities maken vast deel uit van ons cultureel en moreel erfgoed. We zijn ermee opgegroeid, ze vormen de basis voor onze wetgeving en we hebben zelfs kans gezien om deze normen en waarden van ònze cultuur verankerd te krijgen in internationale verdragen die wereldwijd zijn geratificeerd. Ook door volkeren die er vanuit hun bronnen minder mee hebben. Knap zendingswerk, zeg maar.

Het cultureel en moreel erfgoed is een zeer belangrijke pijler onder de maatschappelijke identiteit. Net zoals je persoonlijke waarden in hoge mate bepalen wie jij als individu bent. En je hebt ze nodig. Wè hebben ze nodig. Vooral wanneer het moeilijk wordt, wanneer het er in het leven op aan komt. Wat trouw in een relatie betekent, ontdek je pas echt, wanneer je relatieproblémen hebt. Tot dat moment is trouw vooral een leuk voornemen. Vanaf dat moment is het een waarde die je identiteit als persoon en als koppel kan bepalen. Zo ook met de samenleving, met onze cultuur. Gastvrijheid en tolerantie ten opzichte van vreemdelingen is, zeg maar, 'interessant', als we terugblikken op de impuls die de toestroom van vluchtelingen uit de zuidelijke Nederlanden rond 1600 heeft betekent voor het ontstaan van de Hollandse Gouden Eeuw. Maar het wordt pas een waarde, wanneer angst en zelfs regelrechte vreemdelingenhaat het dreigen te winnen van die aloude tolerantie en gastvrijheid. Dat het politiek leiderschap van ons land niet voorop gaat in het teruggrijpen op die aloude waarden die eigen zijn aan onze cultuur - dat is buitengewoon zorgwekkend. Boekhouden met 7.000 vluchtelingen, terwijl de bevolking van Libanon een kwart groter is geworden door de veelgeprezen opvang in de regio - het is ronduit genant. De Nederlandse inzet koppelen aan de eis dat 'iedereen' mee moet doen betekent - en ik zeg het nu maar even zo plat als het is - dat de Nederlandse traditie van tolerantie afhankelijk wordt gemaakt van de medewerking van landen die al eeuwenlang vreemdelingenhaat kennen. Het is zoiets als alleen maar trouw willen zijn aan je levenspartner als iedereen dat doet. Dan ben je waarden-loos bezig. 

De basishouding van Nederland tegenover de toelating van vluchtelingen en vreemdelingen is helaas er een geworden van afhouden, van Nee-tenzij. We moeten terug naar het aloude welkom, het Ja-mits. De formele wetgeving zit nog wel op dat spoor, conform de internationale verdragen. Maar de houding van de dominante politiek en de uitvoeringspraktijk stralen uit: liever hebben we niemand en wie eruit kan, gaat eruit. Mevrouw Verdonk heeft dat beleid ooit met kracht ingezet en feitelijk hebben we er nog steeds geen afscheid van genomen. Je kweekt er vooral illegalen mee die je dan weer via een pardonregeling alsnog moet toelaten. En je kweekt er vooral bij de bevoking een anti-stemming mee. 

Ja-mits. Dat is het enige passende antwoord op vluchtelingenstromen. Dat mits is overigens heel belangrijk. Een overheid past geen naïveteit! Dat mits gaat over oorlogsmisdadigers, criminelen, potentiële terroristen, haatpredikers, jihadronselaars enz enz. Kortom over de personen die het liefst onze cultuur en onze waarden willen bestrijden. We hebben de morele plicht om vluchtelingen welkom te heten. Maar we hebben ook het morele recht om onze cultuur te beschermen tegen deze personen. Ik zou mijn kinderen niet graag willen uitleggen dat we deze foute types zouden verwelkomen. Spoor ze op en sluit ze op. Zsm aub.

Wie hier eenmaal is, die wordt vanaf dag één gestimuleerd om te integreren. Om zich Nederlander - of Europeaan - te voelen. Dat geldt al helemaal voor kinderen die hier geboren worden en opgroeien. De open wonden die het wegsturen van uitgeprocedeerde, volledig geïntegreerde kinderen achterlaat in de ziel van die kinderen en op de scholen en verenigingen waar die kinderen hun dagen doorbrengen - het is in mijn ogen een vorm van kindermishandeling. Het is trouwens zèlfs een vorm van zeer slecht begrepen eigenbelang, want niet alleen het Holland van de 17e eeuw is groot geworden van vluchtelingen en immigranten. Dat is een verschijnsel dat de geschiedenis veel vaker laat zien. En dat te maken heeft met het feit dat het vaak vooral de de intellectuele en maatschappelijke toplaag is, die zich de reis kan veroorloven, die naar Europa komt. De armen en ongeschoolden uit Syrië zitten in Libanon, Turkije en Jordanië. De stroom die naar hier komt geeft uiteindelijk een impuls aan onze economie en onze maatschappij. Deze mensen zullen zelfs gaan meebetalen aan uw en mijn pensioen. Waarmee ik maar wel zeggen dat ook voor hen die sceptisch staan tegenover morele waarden als leidende principes bij moeilijke keuzes, dat zelfs voor hen er nog voldoende argumenten overblijven voor een ruimhartig asielbeleid. 

Gaat Nederland dit alleen doen? Nee dus. Duitsland loopt voorop. Groot-Brittannië streeft ons ruimschoots voorbij. Net als Zweden. Anderen zijn nog afhoudender dan wij. Denemarken. Hongarije. De verdeelde staten van Europa. Zolang als ik kan nadenken - laten we zeggen vanaf m'n vijfde jaar ;-) - zolang ben ik al overtuigd Europeaan. En nu het moreel leiderschap meer in Brussel en Berlijn blijkt te zitten dan in Den Haag, nu wordt die overtuiging nog groter. Onze toekomst zal Europa zijn of hij zal niet zijn. Er is tussen China, Rusland en de Verénigde Staen van Amerika geen toekomst weggelegd voor een milennia oude Europese cultuur die er zijn gewoonte van heeft gemaakt om verdééld te zijn. We kunnen de Grieken en de Italianen het vluchtelingenprobleem niet voor ons laten opknappen. We zullen koste wat het kost gezamenlijk beleid moeten maken, gebaseerd op gezamenlijke basiswaarden, vastgelegd in voor een groot deel nu al bestaande internationale verdragen. Zolang een deel van de lidstaten niet wil meewerken, laat Nederland dan eindelijk weer eens voorop gaan lopen en waarmaken waar het al 400 jaar wereldberoemd om is: verdraagzaamheid en bescherming van de kwetsbaren en de rechtelozen. Of die roem historisch 100% klopt of niet, maakt me eigenlijk niet uit. Het is een goede naam die zeer de moeite van het waarmaken waard is. Lokaal gebeurt dat al op vele plaatsen. Het wachten is op Haagse leiders die onze diepste culturele waarden met hart en ziel durven uitdragen en voorleven. 

Nog even terug naar de oude man en zijn schorpioen. Zou ik mijn hand zo in het water steken? Denkend aan de mogelijke aanwezigheid van oorlogsmisdadigers, criminelen, potentiële terroristen, haatpredikers en jihadronselaars, die ons kunnen steken, zou ik zeggen: doe wat goed is en vis de schorpioen uit het water. Maar wees niet naïef en doe wel handschoenen aan.

Dank u wel.

Tags: 0
Comment disabled by author.